พระสมเด็จวัดเกศไชโย

ผู้สร้าง

มีความเชื่อกันว่า สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) เป็นผู้สร้างเพื่อบรรจุในพระพุทธรูปองค์ใหญ่ที่ท่านสร้าง ณ วัดไชโยวรวิหาร จ.อ่างทอง เพื่อสืบทอดพระศาสนา

 

ศิลปสกุลช่าง

เป็นช่างราษฎร์ ยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น โดยได้รับคำแนะนำ วิธีการสร้างให้พระออกมาสวยงามคงทน โดยขุนวิจารณ์เจียรนัย

อายุการสร้าง

จากการสันนิษฐานทราบว่า สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ได้สร้างพระพุทธพิมพ์สี่เหลี่ยมบนฐานต่างชั้นกัน ที่เรามาเรียกภาย
หลังว่า พระสมเด็จเกศไชโยนี้ ประมาณปี พ.ศ.2404 เพื่อบรรจุลงในพระพุทธรูปองค์ใหญ่ ณ วัดไชโยวรวิหาร แต่พระพุทธรูปเกิดพังทลายขึ้นมาก่อนที่จะบรรจุพระเครื่อง จึงได้มีการสร้างพระพุทธรูปขึ้นมาใหม่ แล้วบรรจุพระเครื่องลงไป เมื่อประมาณปีพ.ศ. 2406 - 2407 หากการบรรจุครั้งนั้น ไม่ครบจำนวนตามที่ตั้งความประสงค์ไว้ จึงมีการนำพระสมเด็จวัดระฆังมารวมบรรจุด้วย แต่มีจำนวนน้อยมาก



องค์ประกอบพระ

ตามบันทึกคำกล่าวของพระธรรมถาวร (ลูกศิษย์สมเด็จโต) กล่าวว่า "เนื้อที่ใช้สร้างพระสมเด็จนั้น แต่เดิมใช้ผงวิเศษ 5 ประการ ผงเกสรดอกไม้ ปูนขาวและข้าวสุกเท่านั้น ซึ่งเมื่อถอดพิมพ์และตากแห้งแล้ว ปรากกฏว่าเนื้อพระจะร้าวและ แตกหักเป็นจำนวนมากเพราะความเปราะ ต่อมาเจ้าประคุณสมเด็จโต ได้ทดลองใช้ กล้วยหอมจันทน์ และกล้วยน้ำว้าทั้งเนื้อและเปลือกผสมโขลกลงไปด้วย เมื่อเนื้อพระแห้งแล้วก็มีสีเหลืองนวลขึ้น การแตกร้าวลดลงแต่ก็ยังไม่ได้ผลทีเดียว ต่อมา เจ้าประคุณสมเด็จโต ได้ทดลองใช้น้ำมันตังอิ้ว ตามคำแนะนำของหลวงวิจารณ์เจียรนัย ช่างทองในราชสำนัก สมเด็จพระจอมเกล้าฯ ได้ผลดีขึ้นจริง

 

ลักษณะวรรณะพระ

พระสมเด็จวัดเกศ เป็นพระที่มีวรรณะหลายสี เช่น ขาวแป้ง ขาวนวล สีเทา และมีทั้งเนื้อหยาบและเนื้อละเอียด

 

พุทธลักษณะ

เป็นพระพุทธประทับนั่งสมาธิขัดราบ บนฐานต่าง ๆ กัน คือฐาน 3 ชั้น 5 ชั้น 6 ชั้น 7 ชั้น
และเป็นพระพุทธนั่งสมาธิภายใต้ใบโพธิ์ หรือที่เราเรียกว่า ปรกโพธิ์



ข้อมูลพิเศษ

พระวัดเกศ เป็นพระที่มีเอกลักษณ์การสร้างเฉพาะตัว คือ เป็นพระสมเด็จที่มีขอบกระจกหรือมี 2 ขอบ หากแต่จะกว้างมาก หรือน้อยข้อนี้ไม่แน่นอน พึงจำไว้ว่าพระวัดเกศเป็นพระที่มีการเก็บรักษาที่ดี (คือไม่โดนนำ ไม่โดนร้อน โดนเย็น ฉับพลันเหมือนการบรรจุกรุ) และไม่ใช่พระที่ทำแจกไป ดังนั้นการเซ็ตตัวโดยธรรมชาติ ขององค์พระ จะเป็นอย่างช้า ๆ ทำให้นวลขององค์พระจะดีกว่าในพระสมเด็จวัดระฆัง และสมเด็จบางขุนพรหม นอกจากนี้พระสมเด็จวัดเกศไชโย ยังมีพิมพ์พระที่ผิด เพี้ยนแตกต่างจาก 19 พิมพ์หลัก ที่ทางวงการพระเรียกว่า พิมพ์ตลก คือเป็นพระที่มีเนื้อจัด รูปพรรณสันฐานโดยทั่วไป มีส่วนประกอบอื่นแตกต่าง ผิดเพี้ยนไปบ้าง เช่น ช่วงลำตัวองค์พระ เป็นต้น



HOME
adirek.com